Rozpoczęcie działalności gospodarczej nie musi od razu oznaczać pełnych obciążeń z tytułu składek ZUS. W 2026 roku przedsiębiorcy mogą korzystać z kilku mechanizmów obniżających koszty ubezpieczeń społecznych. Dwa z nich – ulga na start oraz Mały ZUS Plus – są skierowane do różnych grup przedsiębiorców i działają na innych zasadach.
Warto przy tym pamiętać, że preferencje dotyczą przede wszystkim składek na ubezpieczenia społeczne. Składka zdrowotna jest rozliczana odrębnie i co do zasady pozostaje obowiązkowa także podczas korzystania z ulgi na start.
W artykule wyjaśniamy:
- kto może skorzystać z ulgi na start w 2026 roku,
- jak długo można nie płacić składek społecznych,
- czym różni się ulga na start od preferencyjnych składek,
- kto spełnia warunki Małego ZUS Plus,
- jaki limit przychodu obowiązuje w 2026 roku,
- ile mogą wynosić składki Małego ZUS Plus,
- jak od 2026 roku działa limit 36 miesięcy ulgi w okresie 60 miesięcy,
- jakie błędy mogą pozbawić przedsiębiorcę prawa do preferencji.
Czytaj więcej, jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą lub dopiero planujesz założenie firmy.
Spis treści
- Ulga na start – sześć miesięcy bez składek społecznych
- Kto może skorzystać z ulgi na start w 2026 roku?
- Co po uldze na start? Preferencyjne składki przez 24 miesiące
- Mały ZUS Plus – dla przedsiębiorców z niższym przychodem
- Mały ZUS Plus w 2026 roku – najważniejsze limity i kwoty
- Nowe zasady Małego ZUS Plus od 2026 roku
- Ulga na start czy Mały ZUS Plus – co wybrać?
- Na co przedsiębiorca musi uważać?
- Podsumowanie – preferencyjny ZUS może znacząco obniżyć koszty firmy
Ulga na start – sześć miesięcy bez składek społecznych
Ulga na start jest rozwiązaniem przeznaczonym przede wszystkim dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą. Jej największą zaletą jest możliwość nieopłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez sześć miesięcy od rozpoczęcia działalności. Nie oznacza to jednak całkowitego zwolnienia z ZUS.
Przedsiębiorca korzystający z ulgi na start nadal podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i musi opłacać odpowiednią składkę zdrowotną. ZUS podkreśla również, że przedsiębiorca może zrezygnować z ulgi i od początku opłacać składki społeczne.
W praktyce ulga oznacza więc:
- brak obowiązkowych składek emerytalnych,
- brak obowiązkowych składek rentowych,
- brak składki wypadkowej,
- brak dobrowolnej składki chorobowej,
- obowiązek opłacania składki zdrowotnej.
To ważne, ponieważ brak składek społecznych oznacza również brak wynikającej z nich ochrony ubezpieczeniowej. Przedsiębiorca korzystający z ulgi nie buduje w tym okresie uprawnień emerytalnych w takim zakresie, jak osoba opłacająca składki społeczne.
Kto może skorzystać z ulgi na start w 2026 roku?
Przepisy określają konkretne warunki. Z ulgi może skorzystać osoba, która rozpoczyna działalność po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia ostatniego zawieszenia lub zakończenia działalności. Drugi istotny warunek dotyczy współpracy z byłym pracodawcą.
Ulga nie przysługuje, jeżeli przedsiębiorca w ramach nowej działalności wykonuje na rzecz byłego pracodawcy czynności odpowiadające tym, które wykonywał u niego jako pracownik w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym.
Najważniejsze kryteria to zatem:
- rozpoczęcie działalności gospodarczej po raz pierwszy albo ponownie po wymaganej przerwie,
- niewykonywanie na rzecz byłego pracodawcy tych samych czynności, które były wykonywane jako pracownik,
- zgłoszenie się do odpowiednich ubezpieczeń zgodnie z wybraną formą korzystania z ulgi.
Samo spełnienie warunków nie oznacza jednak, że przedsiębiorca zostaje zwolniony ze wszystkich obciążeń. Ulga na start dotyczy ubezpieczeń społecznych, a nie zdrowotnego.
Co po uldze na start? Preferencyjne składki przez 24 miesiące
Ulga na start często jest pierwszym etapem systemu ulg dla początkującego przedsiębiorcy. Po jej zakończeniu przedsiębiorca może – jeżeli nadal spełnia warunki – przejść na tak zwane preferencyjne składki ZUS.
W tym przypadku składki społeczne są naliczane od podstawy nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, dlatego minimalna podstawa preferencyjnych składek to 1441,80 zł. Przy podstawowej stopie składki wypadkowej 1,67 proc. suma składek społecznych wynosi 456,18 zł miesięcznie, bez składki zdrowotnej.
Preferencyjne składki mogą być szczególnie istotne dla firmy, która po sześciu miesiącach ulgi na start nadal generuje niewielkie przychody. Niższe obciążenia pozwalają przeznaczyć większą część pieniędzy na rozwój działalności.
Trzeba jednak pamiętać o konsekwencji: niższa podstawa składek oznacza również niższy poziom przyszłych świadczeń zależnych od ubezpieczeń społecznych.
Mały ZUS Plus – dla przedsiębiorców z niższym przychodem
Mały ZUS Plus działa inaczej niż ulga na start. Nie jest przeznaczony dla osoby, która dopiero zakłada firmę. Mechanizm ten został stworzony dla przedsiębiorców prowadzących działalność na mniejszą skalę, a wysokość podstawy składek jest uzależniona od dochodu osiągniętego w poprzednim roku.
Podstawowym warunkiem jest limit przychodu. Jeżeli działalność była prowadzona przez cały poprzedni rok, przychód z działalności gospodarczej nie może przekroczyć 120 tys. zł. W przypadku prowadzenia firmy tylko przez część roku limit jest odpowiednio pomniejszany proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności. Konieczne jest również prowadzenie działalności przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym.
Wśród warunków i ograniczeń znajdują się także m.in.:
- limit przychodu 120 tys. zł przy działalności prowadzonej przez cały poprzedni rok,
- co najmniej 60 dni prowadzenia działalności w poprzednim roku,
- brak określonych przesłanek wyłączających możliwość korzystania z ulgi,
- zakaz wykonywania na rzecz byłego pracodawcy czynności odpowiadających pracy wykonywanej wcześniej na etacie,
- uwzględnienie innych form pozarolniczej działalności przy ocenie prawa do ulgi.
Mały ZUS Plus nie powinien być więc traktowany jako automatyczna ulga dostępna dla każdej małej firmy. Konieczne jest sprawdzenie zarówno przychodu, jak i pozostałych warunków ustawowych.
Mały ZUS Plus w 2026 roku – najważniejsze limity i kwoty
W 2026 roku podstawowym limitem przychodu pozostaje 120 tys. zł. Istotna jest jednak nie tylko kwota przychodu, lecz także dochód, ponieważ to on wpływa na ustalenie podstawy wymiaru składek.
Według danych ZUS w 2026 roku składki społeczne w ramach Małego ZUS Plus mieszczą się – przy założeniach wskazanych przez ZUS – w przedziale od 456,18 zł do 1788,29 zł miesięcznie, bez składki zdrowotnej. Podstawa wymiaru mieści się natomiast w przedziale od 1441,80 zł do 5652 zł.
Najważniejsze liczby na 2026 rok:
- limit przychodu: 120 000 zł,
- minimalna podstawa: 1441,80 zł,
- maksymalna podstawa: 5652 zł,
- składki społeczne: od 456,18 zł do 1788,29 zł miesięcznie,
- składka zdrowotna: rozliczana odrębnie.
Nie należy więc utożsamiać Małego ZUS Plus z jedną stałą miesięczną składką. Kwota zależy od indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy i jego dochodu z poprzedniego roku.
Nowe zasady Małego ZUS Plus od 2026 roku
Rok 2026 przyniósł ważną zmianę w sposobie liczenia okresu korzystania z Małego ZUS Plus. Od 1 stycznia przedsiębiorca może korzystać z ulgi przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej, o ile spełnia pozostałe ustawowe warunki.
To istotna zmiana dla przedsiębiorców, którzy korzystali z Małego ZUS Plus przed 2026 rokiem. ZUS wyjaśnia, że od 2026 roku prawo do nowego 36-miesięcznego limitu działa według nowych zasad niezależnie od tego, czy przedsiębiorca korzystał z ulgi wcześniej, korzysta z niej obecnie czy dopiero zamierza z niej skorzystać.
W praktyce zasada wygląda następująco:
- w ciągu każdych 60 miesięcy prowadzenia działalności można wykorzystać maksymalnie 36 miesięcy Małego ZUS Plus,
- po wykorzystaniu 36 miesięcy trzeba odczekać do rozpoczęcia kolejnego okresu 60-miesięcznego,
- niewykorzystane miesiące z poprzedniego okresu nie przechodzą na następny okres,
- przy liczeniu okresów miesiąc kalendarzowy może być uwzględniony jako pełny, jeśli działalność lub ulga była wykorzystywana przez co najmniej jeden dzień danego miesiąca.
Zmiana jest szczególnie ważna dla przedsiębiorców, którzy planują długoterminowo zarządzać kosztami prowadzenia działalności. Mały ZUS Plus nie jest bowiem ulgą bezterminową.
Ulga na start czy Mały ZUS Plus – co wybrać?
Porównywanie obu rozwiązań ma sens przede wszystkim z perspektywy etapu prowadzenia firmy. Ulga na start jest skierowana do początkujących przedsiębiorców, natomiast Mały ZUS Plus zależy od wyników działalności z poprzedniego roku.
Można to uprościć w następujący sposób:
- ulga na start – dla osoby rozpoczynającej działalność, maksymalnie przez sześć miesięcy bez składek społecznych,
- preferencyjne składki – kolejny etap dla uprawnionych przedsiębiorców, z podstawą od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia,
- Mały ZUS Plus – rozwiązanie dla przedsiębiorców z odpowiednio niskim przychodem i spełniających pozostałe warunki ustawowe,
- pełne składki – obowiązują, gdy przedsiębiorca nie ma prawa do któregoś z preferencyjnych mechanizmów.
Nie zawsze najkorzystniejsze będzie jednak rozwiązanie generujące najniższą bieżącą płatność. Przedsiębiorca powinien uwzględnić również wpływ podstawy składek na przyszłe świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Na co przedsiębiorca musi uważać?
Największym błędem jest założenie, że samo spełnienie limitu przychodu automatycznie daje prawo do Małego ZUS Plus. Przepisy przewidują dodatkowe warunki, a przedsiębiorca musi również prawidłowo zgłosić się do ubezpieczeń i przekazać wymagane dokumenty.
W przypadku Małego ZUS Plus szczególne znaczenie ma termin zgłoszenia. ZUS wskazuje, że spóźnienie z przekazaniem odpowiedniego zgłoszenia może skutkować utratą prawa do ulgi w danym roku.
Przedsiębiorca powinien zatem:
- sprawdzić przychód z poprzedniego roku,
- ustalić, czy działalność była prowadzona przez wymagane minimum 60 dni,
- sprawdzić przesłanki wyłączające ulgę,
- prawidłowo obliczyć podstawę składek,
- pilnować terminów zgłoszeń i dokumentów rozliczeniowych,
- pamiętać, że składka zdrowotna jest rozliczana niezależnie od składek społecznych.
Podsumowanie – preferencyjny ZUS może znacząco obniżyć koszty firmy
W 2026 roku przedsiębiorcy nadal mają do dyspozycji kilka mechanizmów pozwalających ograniczyć koszty ubezpieczeń społecznych. Ulga na start pozwala początkującemu przedsiębiorcy przez sześć miesięcy nie opłacać składek społecznych, choć składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa. Następnie, po spełnieniu warunków, możliwe jest korzystanie z preferencyjnej podstawy składek przez kolejne 24 miesiące.
Z kolei Mały ZUS Plus jest rozwiązaniem dla przedsiębiorców prowadzących działalność na mniejszą skalę. Kluczowy pozostaje limit przychodu 120 tys. zł, a wysokość składek zależy od dochodu z poprzedniego roku. Od 2026 roku obowiązuje ponadto zasada 36 miesięcy ulgi w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności.
Dla przedsiębiorcy najważniejsze jest więc nie tylko sprawdzenie wysokości miesięcznej składki, lecz także ustalenie, z której ulgi może skorzystać, na jak długo i jakie konsekwencje będzie miała niższa podstawa ubezpieczenia. W 2026 roku właściwe rozliczenie preferencji ma szczególne znaczenie ze względu na nowe zasady limitowania Małego ZUS Plus.
